Ngày 17/1/2026, nhiều trang tin nước ngoài đồng loạt dẫn lại những nguồn tin trên các kênh mạng xã hội Trung Quốc, nói rằng tập đoàn Nikon đã chính thức khởi kiện Viltrox, một trong những nhà sản xuất ống kính máy ảnh mirrorless nổi bật nhất tại đất nước tỷ dân. Dự kiến phiên xử sẽ được diễn ra vào ngày 2/3/2026 tại Tòa án Sở hữu trí tuệ thành phố Thượng Hải, Trung Quốc.
Chính xác thì chuyện gì đã xảy ra?
Những anh em đã đọc thông tin về vụ kiện giữa Nikon và Viltrox, và nhớ lịch sử thương hiệu lâu đời này có lẽ sẽ ngay lập tức nhớ tới vụ kiện nơi Nikon đưa Sigma ra tòa án, cáo buộc nhà sản xuất ống kính này vi phạm sở hữu trí tuệ thiết kế chống rung ống kính máy ảnh DSLR. Thiết kế này chính là thứ khiến những ống kính ngàm Nikon F thời DSLR có chữ VR (Vibration Reduction) trên thân ống kính.
Một vụ kiện khác gần đây hơn, chính là vụ kiện nơi RED Camera đưa Nikon ra tòa với cáo buộc Nikon vi phạm bản quyền kỹ thuật nén dữ liệu quay video RAW trên những chiếc máy ảnh mirrorless.
Nhưng kỳ thực, bản chất vụ kiện này phức tạp hơn một chút, và hoàn toàn có thể ảnh hưởng tới chính bản thân Nikon về lâu về dài. Việc sử dụng cụm từ “vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ” của Nikon cũng khiến cách chúng ta hiểu vấn đề trở nên rắc rối hơn.
Về cơ bản, Nikon đang cáo buộc Viltrox bán ống kính ngàm Z cho những hệ thống máy ảnh mirrorless của Nikon, sử dụng “công nghệ đã được đăng ký bản quyền” của Nikon, là gì thì chưa rõ ràng, nhưng có thể đưa ra vài ví dụ chẳng hạn như cách ống kính và body máy ảnh kết nối và điều khiển mô tơ lấy nét tự động trên ống kính của Viltrox. Vấn đề lại nằm ở chỗ, theo các luật sư của Nikon, Viltrox đã sử dụng những sở hữu trí tuệ này trong lúc Nikon vẫn đang đợi văn phòng sở hữu trí tuệ cấp bằng sáng chế cho họ.
Cuộc chơi tư bản một cách thuần túy lúc này diễn ra.
Những cái tên như Tamron hay Sigma đều có thỏa thuận sử dụng sở hữu trí tuệ để làm những ống kính ngàm Nikon Z, chẳng hạn như Tamron 35-150mm f/2-2.8 Di III VXD, hoặc Sigma 56mm f/1.4 DC DN. Còn trong khi đó, các nhà sản xuất Trung Quốc thường tạo ra những ống kính dạng third party dành cho máy ảnh Nikon bằng cách đảo ngược thiết kế để tìm ra cách vận hành thuật toán kết nối mô tơ lấy nét với máy ảnh, cũng như truyền dẫn những thông tin khác chẳng hạn như thông tin khẩu độ và tiêu cự.
Và trong số những nhà sản xuất ống kính third party của Trung Quốc, cái tên đang có vị thế nổi trội nhất trên thị trường máy ảnh không gương lật ngàm Z chính là Viltrox. Giờ sẽ có hai khả năng xảy ra:
Viltrox giờ cũng sẽ phải trả tiền bản quyền cho Nikon trên mỗi chiếc ống kính ngàm Z mà họ bán ra thị trường.
Nikon sẽ yêu cầu thẩm phán tòa sở hữu trí tuệ Thượng Hải đưa ra lệnh cấm bán sản phẩm ra thị trường đối với Viltrox.
Nhưng đương nhiên, vẫn có khả năng Nikon thua kiện, vì thẩm phán cho rằng bằng sáng chế khi ấy vẫn chưa được trao cho Nikon.
Nikon cảm thấy đây là thời điểm thích hợp để khởi kiện; có rất nhiều nhà sản xuất ống kính bên thứ ba khác cũng đang nghiên cứu ngược và phát triển ống kính ngàm Z. Tuy nhiên, vì quy mô của họ không lớn, họ không đủ khả năng chi trả phí bản quyền và hiện đang được Nikon tạm bỏ qua. TTartisan hay Cosina với những chiếc ống kính Voigtlander chẳng hạn. Anh em đừng nghĩ lấy ví dụ Voigtlander là sai nha, vì ống Voigtlander native ngàm Nikon Z vẫn có chip và chân tiếp xúc để gửi dữ liệu tiêu cự về lưu vào EXIF của từng tấm hình.
Bình thường thì hầu hết sẽ lên án những cái tên đến từ Trung Quốc vì lý do vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ. Nhưng việc Nikon khởi kiện Viltrox chắc chắn sẽ khiến cho cộng đồng bị chia rẽ. Không thiếu những người đến với ngàm Z với những ống kính với mức giá dễ tiếp cận từ hãng này, chẳng hạn như 50mm f/2, hay 85mm f/1.4.
Cả hai khả năng có thể xảy ra mà mình liệt kê trên đây đều sẽ ảnh hưởng tới những người đang muốn chuyển qua sử dụng máy ảnh Nikon ngàm Z:
Nếu phải đóng phí bản quyền, giá ống kính Viltrox chắc chắn sẽ tăng, vì họ sẽ không tự chịu khoản phí này một mình.
Nếu bị cấm bán, thì lựa chọn ống kính Nikon ngàm Z sẽ không còn một cái tên với mức giá cực kỳ dễ tiếp cận với số đông nữa.
Theo The Phoblographer, The New Camera